In-StreamLaborManager

Praktijkonderzoek naar AI-agents

Hoe bouw je software met een team van AI-agents?

Met die vraag begon LaborManager. Om er een antwoord op te vinden, liet ik AI-agents een echt product bouwen: arbeidsregistratie voor de glastuinbouw. Een AI-agent is software die zelfstandig een taak uitvoert, zoals code schrijven, testen of reviewen. De glastuinbouw koos ik bewust, want dat domein ken ik uit eerder werk. Een agent schrijft de code, maar hoe het er in een kas aan toegaat, moet een mens hem vertellen. Het resultaat: een app voor de medewerker in het pad en een webapplicatie voor de manager op kantoor.

Het scherm Locatie volgen: per pad in Kas Noord is te zien of het werk klaar is, bezig is of nog moet beginnen, met rechts de lopende registraties. De mobiele app met een opgeslagen registratie: Marek Nowak, Tomaten oogsten, Pad 216 en Kar 12.
Arbeidsregistratie in de webapplicatie en op de telefoon. Alle schermen op deze pagina bevatten fictieve gegevens.

Het onderzoek

Wat ik wilde weten

Een coding agent schrijft in een paar minuten code die werkt. De vraag is of dat ook lukt bij de honderdste en duizendste wijziging: in een bestaande codebase, met eisen aan security en accessibility, zonder dat de kwaliteit wegzakt.

Hoe zorg je dat coding agents keer op keer goede software opleveren?

Getest
Bij elke eis hoort een test die laat zien dat eraan voldaan is.
Gereviewd
De code wordt beoordeeld door een andere agent dan de agent die haar schreef.
Veilig en toegankelijk
Beveiliging en toegankelijkheid worden elk apart getoetst.
Onderhoudbaar
De volgende wijziging mag niet moeilijker worden dan deze.

Het antwoord tot nu toe

Het framework: wat een agent nodig heeft

Een coding agent is een AI-model dat bestanden kan lezen en wijzigen, en dat net zo lang doorwerkt tot de taak af is. Het framework is alles daaromheen: de instructies, de rollen, de kennis en de controles die bepalen hoe hij in jouw code te werk gaat.

Een agent zonder framework

  • Verzint zijn eigen oplossingen
  • Kent de regels over rechten en gescheiden gegevens niet
  • Weet niet wat er vorige week is besloten
  • Zegt dat het klaar is, zonder bewijs

Met een framework

  • Krijgt de agent de regels die gelden voor het deel van de code waar hij werkt
  • Worden riskante wijzigingen extra beoordeeld
  • Vindt de agent eerdere besluiten en lessen terug bij de code
  • Gaat er niets door zonder bewijs

De vijf bouwstenen

Het framework bestaat uit gewone tekstbestanden die bij de code staan. Elke bouwsteen lost één probleem op.

  • InstructiesWat altijd geldt, staat in één kort document. Wat alleen voor een deel van de software geldt, krijgt de agent pas te zien als hij daar aan het werk gaat.
    Voor developers

    Een rootbestand van enkele kilobytes wordt altijd geladen en werkt als router. Regels voor backend, frontend, tests en security staan in aparte bestanden met een padfilter en worden alleen geladen als de agent aan die bestanden werkt.

  • RollenElke agent heeft één taak: uitzoeken, plannen, bouwen, beoordelen of vrijgeven. Wie bouwt, keurt zijn eigen werk niet.
    Voor developers

    Elke rol heeft een eigen playbook. Alleen de builder wijzigt code. Reviewers lossen niets op: hun bevindingen gaan terug naar de builder. Een aparte rol stelt de commits voor.

  • Kennis op afroepEen agent hoeft niet de hele bibliotheek op zijn bureau te hebben. Hij krijgt de inhoudsopgave en het hoofdstuk waar hij nu in werkt, en vraagt de bijlagen op als hij ze nodig heeft.
    Voor developers

    Context is een budget met vier lagen: altijd geladen, per pad, per trigger (skills zoals domeinregels en het design system) en op verzoek. Een entrypoint map wijst per concept aan waar de agent begint te zoeken; een volledige kaart van de codebase kost veel context en veroudert na elke refactor. Elk plan noemt wat de agent leest en wat hij laat liggen.

  • Bewijs als voorwaardeDat een agent zegt dat het klaar is, is niet genoeg. Tests en controles moeten het laten zien: geslaagd of niet. Los van de agents wordt de code elke dag gescand op beveiligings- en andere problemen.
    Voor developers

    Bewijs hoort bij één exacte versie van de code: verandert de code, dan vervalt het bewijs. Een geplande test telt nooit als geslaagd. Security is vertaald naar checklists, triggers en tests op basis van OWASP ASVS, en een openstaande ernstige bevinding houdt de release tegen. De dagelijkse scans draaien met tools als Snyk en SonarQube.

  • GeheugenEen agent onthoudt niets van vorige week. Wat hij moet weten, staat daarom bij de code: wat er besloten is, wat er misging en welke regel daaruit volgde.
    Voor developers

    Per wijziging staat er een map in de repository met opdracht, plan, reviews en bewijs. Known issues zijn compacte lijsten met anti-patronen. Een goede regel geldt voor concrete mappen, noemt een feit uit deze codebase, verwijst naar het bronbestand en heeft een commando waarmee je hem controleert.

Eén wijziging, vijf fasen

Elke fase levert een document op waar de volgende fase mee verder werkt. Door die overdracht verloopt elke wijziging op dezelfde manier.

  1. BegrijpenVan vraag naar een afgebakende opdracht met toetsbare acceptatiecriteria.
  2. PlannenKleine stappen, en per criterium een test.
  3. BouwenEén stap tegelijk, binnen de regels van dat deel van de code.
  4. ControlerenCode review, security review en een oordeel over de release.
  5. LerenWat twee keer misging, wordt een regel voor de volgende keer.

Proportionaliteit: het risico bepaalt de aanpak

Niet elke wijziging vraagt om hetzelfde proces. Elke wijziging krijgt daarom vooraf een maat, van XS tot XL. Die maat bepaalt hoe zwaar het proces wordt.

  • XSTriviaal en makkelijk terug te draaien, meestal één bestand of alleen tekst. Direct aanpassen met een gerichte controle.
  • SEen helder afgebakende wijziging met laag risico in één onderdeel. Een kort plan, gerichte tests en een korte review.
  • MEen wijziging die meerdere onderdelen of lagen raakt. Opdracht, plan, tests, code review en een oordeel over de release.
  • LBreed, moeilijk terug te draaien of met gevolgen voor data, koppelingen of deployment. Goedkeuring door een mens vóór het bouwen.
  • XLRaakt de architectuur, de beveiliging, het datamodel of een migratie. Het volledige proces, met security review en een plan om terug te draaien.
  1. Risico gaat vóór omvang

    Inloggen, rechten, persoonsgegevens en de scheiding tussen bedrijven zijn minstens M en meestal L of XL, ook als het om één bestand gaat.

  2. Een agent mag de maat verhogen, alleen een mens mag die verlagen

    Blijkt onderweg dat het risico groter is, dan gaat de maat omhoog, met de reden erbij. Nooit stilzwijgend omlaag.

  3. Pas uitbreiden als het nodig blijkt

    Een regel komt erbij wanneer iets twee keer misgaat, niet eerder. Wordt een regel daarna nog steeds genegeerd, dan komt er een automatische controle.

  4. De fase van het product telt mee

    Een product zonder gebruikers heeft een lichter proces nodig dan een product in productie. In dit project leverde het volledige proces op een bepaald moment evenveel documentatie op als code. Daarna heb ik het lichter gemaakt.

De mens beslist

De agents doen het meeste werk. De mens blijft verantwoordelijk voor de scope, het risico, de uitzonderingen en de merge. Dat komt neer op vijf beslissingen per wijziging. De opdracht en het plan controleer ik bij elke wijziging zelf, ook bij een kleine.

  1. De maat

    Klopt de onderbouwing met wat je zelf weet? Stel bij als het risico te laag is ingeschat.

  2. De criteria

    Kun je elk criterium zien of testen? “Werkt goed” en “is veilig” zijn geen criteria.

  3. Het plan

    Staat erin wat níet mag veranderen, en heeft elk criterium een test? Hoe grondig je kijkt, hangt af van het risico.

  4. Als de agent vastloopt

    Na twee mislukte pogingen op hetzelfde probleem stopt de agent en vraagt hij hoe hij verder moet. Dan kies je: bijsturen, de opdracht kleiner maken of het zelf overnemen.

  5. De pull request

    Je beoordeelt de diff, het bewijs en de uitkomst van de pipeline. Alleen een mens mag een uitzondering toestaan.

10 maart 2026
De eerste commit. Sindsdien ruim 3.000 commits in één repository.
234 retrospectives
En vier patroonanalyses over meerdere opleveringen heen.
Van 8 naar 16 rollen
Elke rol met één afgebakende taak.
Van 27,7 naar 3,9 KB
De instructie die elke agent als eerste leest.

Het framework in de praktijk

Zo wordt LaborManager gebouwd: door een team van AI-agents

Dit deel gaat niet over de kas, maar over softwareontwikkeling. LaborManager is gebouwd met agentic AI: AI-agents die zelfstandig plannen, bouwen, testen en reviewen. Een mens bepaalt wat er gebouwd wordt en of het goed genoeg is.

Hierboven staat het framework in het algemeen. Hier zie je hoe het er bij LaborManager uitziet: het team van agents, en één wijziging gevolgd van vraag tot release.

Het team

Dit zijn de rollen uit het framework zoals ze bij LaborManager zijn ingevuld. Samen vormen ze een ontwikkelteam zoals je dat van een softwarebedrijf kent.

  • DiscoveryMaakt van een idee een afgebakende opdracht met toetsbare acceptatiecriteria.
  • PlannerKnipt de opdracht op in kleine stappen, elk met eigen bewijs dat het werkt.
  • TeststrategieBepaalt per acceptatiecriterium welke test moet laten zien dat eraan voldaan is.
  • BuilderBouwt één stap tegelijk en zorgt dat de build blijft werken.
  • Code reviewBeoordeelt de wijziging op bugs, architectuur en onderhoudbaarheid.
  • Security reviewBeoordeelt alles wat raakt aan autorisatie, persoonsgegevens en de scheiding van data tussen bedrijven.
  • Accessibility reviewToetst nieuwe schermen aan WCAG 2.2.
  • Release readinessWeegt het bewijs en geeft een oordeel: klaar, klaar met follow-ups of geblokkeerd.
  • De mensKiest wat er gebouwd wordt, controleert bij elke wijziging de opdracht en het plan en neemt elke productbeslissing.

Eén wijziging gevolgd

Eén feature in het scherm Locatie volgen, langs de fasen van het framework.

Zien wie er op een pad werkt

Locatie volgen toont per pad hoe ver het werk is. Wie er werkt, zag je pas na doorklikken. Kan die informatie al verschijnen als je met de muis een pad aanwijst?

Locatie volgen met de muis op een pad: een venster toont de handeling, de medewerker, het tijdvak en het paddeel van de registraties op dat pad.
De muis staat op pad 212. De tooltip toont de handeling, de medewerker, het tijdvak en het paddeel.
  1. Begrijpen De vraag afbakenen

    Ik wilde bij een pad direct zien wie er werkt, aan welke handeling, sinds wanneer en op welk deel van het pad. Omdat het om persoonsgegevens gaat, kreeg de wijziging de zwaarste maat. De opdracht en het plan heb ik gelezen en goedgekeurd.

  2. Plannen Het plan aanscherpen

    De reviews op de eerste versie van het plan leverden blokkerende bevindingen op. Bovendien was het bestaande component al te groot om er nog meer code aan toe te voegen. De tooltip werd daarom een eigen onderdeel met eigen tests.

  3. Bouwen Snel blijven bij honderden paden

    Een kas heeft honderden paden. Als het scherm bij elk pad dat je aanwijst opnieuw gegevens moest ophalen, zou het traag worden en de server onnodig belasten. De tooltip gebruikt daarom gegevens die het scherm bij het openen al in één keer heeft opgehaald: per pad de lopende registraties en de laatst afgeronde. De tooltip werkt ook met het toetsenbord, niet alleen met de muis.

  4. Controleren Testen en reviewen

    Andere agents testen en beoordelen wat er gebouwd is. De tests controleren onder meer dat een naam altijd als gewone tekst wordt getoond, ook als er tekens in staan die een browser als code zou kunnen lezen. De code review vond een ernstig probleem: op een smal scherm kon je met het toetsenbord nog in het zijpaneel komen terwijl dat dicht was. Dat is eerst opgelost. Het eindoordeel: klaar, met een paar verbeterpunten voor later.

Het resultaat

Het product: een werkdag in de kas

Dit is wat die werkwijze heeft opgeleverd. Medewerkers registreren hun werk in het pad. De manager volgt op kantoor de uren, de oogst en de kwaliteit. Klik op een scherm om het groot te bekijken.

Het scherm Locatie volgen met de voortgang per pad en de lopende registraties van medewerkers.
Locatie volgen: de voortgang per pad

Module · Registratie

Werk en uren registreren

Een medewerker kiest de handeling en scant de tag bij het pad. Daarmee liggen de plek, het werk en de tijd vast. Op kantoor ziet de manager wie waar bezig is en welke paden klaar zijn.

  • Starten en stoppen met een scan bij het pad
  • Registratie per pad, ook voor een deel van het pad
  • Direct zicht op het werk dat nu loopt
Het scherm Handelingen monitoren voor Tomaten oogsten: tien medewerkers gerangschikt op kilo per uur naast het doel van 75, met de verdeling boven doel, binnen 5 procent en onder doel.
Oogstprestatie afgezet tegen het doel

Module · Oogst en weging

De oogst volgen

De weegbrug geeft het oogstgewicht per kar door. Bij ‘Tomaten oogsten’ ziet de manager per medewerker hoeveel kilo er per uur is geoogst, afgezet tegen het doel.

  • Wegingen gekoppeld aan de registraties van medewerkers
  • Kilo per uur per medewerker, afgezet tegen het doel
  • Verpakkingen tellen tijdens het oogsten
In Kas Noord zijn 15 van de 21 controles gedaan. Per pad is het controlecijfer zichtbaar.
Voortgang en cijfer per pad

Module · Kwaliteit

Kwaliteit per pad beoordelen

Op pad 209 telt de controleur de beschadigingen en beoordeelt hij of de rij netjes is achtergelaten. De app maakt daar een 8,3 van. Op kantoor is na te gaan hoe het cijfer is opgebouwd en waar een hercontrole nodig is.

  • Een norm met controlepunten per handeling
  • Elke dag een lijst met te controleren paden
  • Cijfers per medewerker, hercontroles en opvolging

Bekijk een controle stap voor stap

Het scherm Medewerkers: acht medewerkers met functie, uren per week, groep en toegang.
Medewerkers en groepen

Module · Medewerkers

Medewerkers en toegang beheren

Alle medewerkers staan bij elkaar, met functie, groep en uren per week. Per medewerker stel je in wat hij mag: beheren in de webapplicatie of met een pincode registreren in de app.

  • Medewerkers, functies en groepen
  • Toegang per medewerker
  • Arbeidsvoorwaarden en feestdagen

Uitgelicht

Zo werkt een registratie

Registreren gebeurt in de kas, per pad. De medewerker geeft aan wie hij is, wat hij doet en waar. Bij het oogsten komen daar de kar en de verpakkingen bij. Op kantoor is direct te zien hoe ver het werk is.

  1. Medewerker, handeling en pad

    De medewerker meldt zich aan, kiest de handeling en scant de tag bij het pad. Het padnummer intypen kan ook.

    Marek Nowak en de handeling Tomaten oogsten zijn gekozen; de app vraagt om de locatie, met een toetsenbord voor het padnummer. Pad 216 is ingevuld; de app vraagt nu om de kar.
  2. Oogsten

    Bij het oogsten vraagt de app na het pad om de kar. Zo is later terug te vinden welke oogst op welke kar lag. Waar dat nodig is, telt de medewerker ook de verpakkingen.

    De app vraagt om de kar; op het toetsenbord is karnummer 12 ingetypt. Registratie opgeslagen voor Marek Nowak: Tomaten oogsten op Pad 216 met Kar 12.
  3. Meekijken op kantoor

    Locatie volgen laat per pad zien of het werk klaar is, loopt of nog moet beginnen. Bij elk pad staat wie er werkt en wat er eerder die dag is gedaan.

    Locatie volgen voor Kas Noord: 25 voltooide rijen, 4 actieve rijen en 5 medewerkers nu aan het werk, met per pad een voortgangsbalk. Pad 212 uitgelicht in Locatie volgen, met wie er nu werkt en welke handeling er eerder die dag is afgerond.
  4. Wat de app nu al kan

    Het menu van de app laat zien wat er nu in zit. Een deel is voor iedere medewerker, de rest is alleen te openen met de pincode van een leidinggevende.

    Het menu van de mobiele app met tien onderdelen, van Registratie tot Kwaliteitscontroles.

Uitgelicht

Zo werkt een kwaliteitscontrole

Het beoordelen van uitgevoerd werk is het nieuwste onderdeel. De manager legt één keer vast wat goed werk is. Daarna kiest het systeem zelf de paden en hoeft de controleur alleen nog te kijken en te tellen.

  1. De norm vastleggen

    Per handeling kies je de controlepunten. Bij blad plukken zijn dat bijvoorbeeld stompjes aan de stengel, te veel blad geplukt en een beschadigde stengel of tros.

    Niet elk punt weegt even zwaar. Je ziet vooraf hoeveel één fout van het cijfer afhaalt en je kunt een proefcontrole doen voordat de norm ingaat.

    De norm Blad plukken met vijf controlepunten. Bij elk punt staat wat één fout kost, van 0,25 tot 1,5 punt. Rechts een proefcontrole met cijfer 7,3.
  2. De paden van vandaag

    LaborManager kiest elke dag welke afgeronde paden gecontroleerd worden en vóór welk tijdstip. De controleur hoeft niet bij te houden wie nog niet aan de beurt is geweest.

    Op de lijst staan het pad en de handeling. Wie er heeft gewerkt, staat er standaard niet bij. Zo gaat het oordeel over het werk en niet over de persoon.

    De lijst Te controleren op de telefoon: 2 van 6 controles gedaan, met per pad de handeling en het tijdstip waarvóór gecontroleerd moet worden. Het begin van de controle op pad 209 op de telefoon, met het eerste telpunt Stompjes aan de stengel.
  3. Tellen in het pad

    De controleur telt per controlepunt de fouten in een steekproef van dertig, of kiest het antwoord dat het best past. Rekenen is niet nodig: na het opslaan staat het cijfer op het scherm.

    De ingevulde controle: geen beschadigde stengels, pad schoon, en voor netheid de keuze Schone rij, gelijke bladhoogte. De controle van pad 209 is opgeslagen met cijfer 8,3 en het label Goed.
  4. Een cijfer dat je kunt narekenen

    Elke controle begint op een 10. Per controlepunt staat erbij wat de controleur zag en hoeveel punten dat kostte. Op pad 212 gingen er in totaal 4 punten af: een 6.

    Klopt een antwoord niet, dan corrigeert de manager de controle. De correctie blijft zichtbaar in de geschiedenis.

    De details van de controle op pad 212: per punt het waargenomen aantal, het puntcijfer en de aftrek, met als uitkomst 10 min 4 is 6.
  5. Opvolgen

    Is het cijfer onvoldoende, dan plant het systeem zelf een hercontrole op een ander pad. Het overzicht laat zien waar de manager moet ingrijpen: een hercontrole die te laat is, een medewerker die begeleiding nodig heeft of iemand die de week zonder cijfer dreigt af te sluiten.

    Per medewerker staat het weekcijfer naast het tempo. Zo zie je of snelheid ten koste gaat van kwaliteit.

    Het Kwaliteitsoverzicht met vijf regels onder Vraagt jouw beslissing, waaronder Hercontrole te laat en Coaching nodig. Het scherm Cijfers met per medewerker het weekcijfer per norm en de snelheid ten opzichte van het doel.
Op kantoor
Een webapplicatie voor de manager en de bedrijfsleiding.
In de kas
Een app voor Android-telefoons, in het Nederlands en het Engels.
Scannen
Paden en karren hebben een NFC-tag of een QR-code.
Weegbrug
Wegingen worden gekoppeld aan de registraties van medewerkers.
Hosting
Multi-tenant SaaS in Azure: één omgeving, met de gegevens van elk bedrijf gescheiden.

Het blijft in beweging

Deze pagina is een momentopname. Er komen nieuwe modellen, de tools worden beter en elke wijziging levert nieuwe inzichten op. Het framework verandert mee, en het onderzoek gaat door. Dit zijn de vragen voor het vervolg.

  1. Wat doen nieuwe modellen en tools met het framework?

    Een regel die vandaag nodig is, kan met een volgend model overbodig zijn. Het framework moet dus regelmatig opnieuw bekeken worden: wat kan eruit, en wat moet erbij?

  2. Hoe werkt dit in een team van developers?

    LaborManager is gebouwd door één mens met een team van agents. In een development team komen er vragen bij: wie beheert het framework, en hoe houd je het werk van meerdere developers en hun agents op één lijn? Dat onderzoek ik samen met development teams van andere producten.

  3. Hoe gaat QA mee in deze werkwijze?

    De agents testen en reviewen zelf. Welke rol heeft een tester daarnaast?

  4. Hoe verandert de rol van product management?

    Als bouwen sneller gaat, verschuift de aandacht naar de vraag wat er gebouwd moet worden en waarom.

  5. Sommige controles kan alleen een mens doen

    Scannen met een echte telefoon in de kas en testen met een screenreader blijven handwerk. De agents melden ze als open punt; iemand moet ze uitvoeren.

Disclaimer. LaborManager heeft geen echte gebruikers. Zwaar gebruik wordt wel nagebootst met stresstests, maar of de kwaliteit standhoudt bij dagelijks gebruik in een kas, is niet bewezen.

De conclusie

Kan het? Ja, maar niet vanzelf

De vraag was hoe je coding agents keer op keer goede software laat opleveren. Na ruim acht maanden en één compleet product is dit het antwoord.

  • Ja, het kanAI-agents kunnen een volwaardig product bouwen: een webapplicatie, een mobiele app en alles daartussen, met tests, reviews en aandacht voor beveiliging en toegankelijkheid.
  • Maar niet zonder frameworkDe kwaliteit komt niet uit het model, maar uit wat eromheen staat: instructies, gescheiden rollen, bewijs bij elke stap en een mens die beslist. Een agent zonder dat alles improviseert.
  • En niet zonder werkHet framework is zelf software. Het groeit, het veroudert en het heeft onderhoud nodig. Wie met agents bouwt, onderhoudt twee dingen: de software en het agentic framework.
  • En niet zonder mensDe agents doen het meeste werk, maar de richting komt van een mens. Die brengt de kennis van het domein in, bepaalt wat er gebouwd wordt, keurt de opdracht en het plan goed en beslist over elke uitzondering en elke merge.

Jaco van Sluijs · LaborManager

Verder praten?

Interesse in de werkwijze

Werk je aan software en wil je weten wat AI-agents voor jouw team kunnen betekenen? Ik laat je graag zien hoe je agents met de juiste instructies en het juiste proces kwalitatief goede software laat bouwen.

Mail over de werkwijze

Of mail direct naar Info@in-stream.nl