Het antwoord tot nu toe
Het framework: wat een agent nodig heeft
Een coding agent is een AI-model dat bestanden kan lezen en wijzigen, en dat net zo lang doorwerkt tot de taak af is. Het framework is alles daaromheen: de instructies, de rollen, de kennis en de controles die bepalen hoe hij in jouw code te werk gaat.
Een agent zonder framework
- Verzint zijn eigen oplossingen
- Kent de regels over rechten en gescheiden gegevens niet
- Weet niet wat er vorige week is besloten
- Zegt dat het klaar is, zonder bewijs
Met een framework
- Krijgt de agent de regels die gelden voor het deel van de code waar hij werkt
- Worden riskante wijzigingen extra beoordeeld
- Vindt de agent eerdere besluiten en lessen terug bij de code
- Gaat er niets door zonder bewijs
De vijf bouwstenen
Het framework bestaat uit gewone tekstbestanden die bij de code staan. Elke bouwsteen lost één probleem op.
- InstructiesWat altijd geldt, staat in één kort document. Wat alleen voor een deel van de software geldt, krijgt de agent pas te zien als hij daar aan het werk gaat.
Voor developers
Een rootbestand van enkele kilobytes wordt altijd geladen en werkt als router. Regels voor backend, frontend, tests en security staan in aparte bestanden met een padfilter en worden alleen geladen als de agent aan die bestanden werkt.
- RollenElke agent heeft één taak: uitzoeken, plannen, bouwen, beoordelen of vrijgeven. Wie bouwt, keurt zijn eigen werk niet.
Voor developers
Elke rol heeft een eigen playbook. Alleen de builder wijzigt code. Reviewers lossen niets op: hun bevindingen gaan terug naar de builder. Een aparte rol stelt de commits voor.
- Kennis op afroepEen agent hoeft niet de hele bibliotheek op zijn bureau te hebben. Hij krijgt de inhoudsopgave en het hoofdstuk waar hij nu in werkt, en vraagt de bijlagen op als hij ze nodig heeft.
Voor developers
Context is een budget met vier lagen: altijd geladen, per pad, per trigger (skills zoals domeinregels en het design system) en op verzoek. Een entrypoint map wijst per concept aan waar de agent begint te zoeken; een volledige kaart van de codebase kost veel context en veroudert na elke refactor. Elk plan noemt wat de agent leest en wat hij laat liggen.
- Bewijs als voorwaardeDat een agent zegt dat het klaar is, is niet genoeg. Tests en controles moeten het laten zien: geslaagd of niet. Los van de agents wordt de code elke dag gescand op beveiligings- en andere problemen.
Voor developers
Bewijs hoort bij één exacte versie van de code: verandert de code, dan vervalt het bewijs. Een geplande test telt nooit als geslaagd. Security is vertaald naar checklists, triggers en tests op basis van OWASP ASVS, en een openstaande ernstige bevinding houdt de release tegen. De dagelijkse scans draaien met tools als Snyk en SonarQube.
- GeheugenEen agent onthoudt niets van vorige week. Wat hij moet weten, staat daarom bij de code: wat er besloten is, wat er misging en welke regel daaruit volgde.
Voor developers
Per wijziging staat er een map in de repository met opdracht, plan, reviews en bewijs. Known issues zijn compacte lijsten met anti-patronen. Een goede regel geldt voor concrete mappen, noemt een feit uit deze codebase, verwijst naar het bronbestand en heeft een commando waarmee je hem controleert.
Eén wijziging, vijf fasen
Elke fase levert een document op waar de volgende fase mee verder werkt. Door die overdracht verloopt elke wijziging op dezelfde manier.
- BegrijpenVan vraag naar een afgebakende opdracht met toetsbare acceptatiecriteria.
- PlannenKleine stappen, en per criterium een test.
- BouwenEén stap tegelijk, binnen de regels van dat deel van de code.
- ControlerenCode review, security review en een oordeel over de release.
- LerenWat twee keer misging, wordt een regel voor de volgende keer.
Proportionaliteit: het risico bepaalt de aanpak
Niet elke wijziging vraagt om hetzelfde proces. Elke wijziging krijgt daarom vooraf een maat, van XS tot XL. Die maat bepaalt hoe zwaar het proces wordt.
- XSTriviaal en makkelijk terug te draaien, meestal één bestand of alleen tekst. Direct aanpassen met een gerichte controle.
- SEen helder afgebakende wijziging met laag risico in één onderdeel. Een kort plan, gerichte tests en een korte review.
- MEen wijziging die meerdere onderdelen of lagen raakt. Opdracht, plan, tests, code review en een oordeel over de release.
- LBreed, moeilijk terug te draaien of met gevolgen voor data, koppelingen of deployment. Goedkeuring door een mens vóór het bouwen.
- XLRaakt de architectuur, de beveiliging, het datamodel of een migratie. Het volledige proces, met security review en een plan om terug te draaien.
- Risico gaat vóór omvang
Inloggen, rechten, persoonsgegevens en de scheiding tussen bedrijven zijn minstens M en meestal L of XL, ook als het om één bestand gaat.
- Een agent mag de maat verhogen, alleen een mens mag die verlagen
Blijkt onderweg dat het risico groter is, dan gaat de maat omhoog, met de reden erbij. Nooit stilzwijgend omlaag.
- Pas uitbreiden als het nodig blijkt
Een regel komt erbij wanneer iets twee keer misgaat, niet eerder. Wordt een regel daarna nog steeds genegeerd, dan komt er een automatische controle.
- De fase van het product telt mee
Een product zonder gebruikers heeft een lichter proces nodig dan een product in productie. In dit project leverde het volledige proces op een bepaald moment evenveel documentatie op als code. Daarna heb ik het lichter gemaakt.
De mens beslist
De agents doen het meeste werk. De mens blijft verantwoordelijk voor de scope, het risico, de uitzonderingen en de merge. Dat komt neer op vijf beslissingen per wijziging. De opdracht en het plan controleer ik bij elke wijziging zelf, ook bij een kleine.
- De maat
Klopt de onderbouwing met wat je zelf weet? Stel bij als het risico te laag is ingeschat.
- De criteria
Kun je elk criterium zien of testen? “Werkt goed” en “is veilig” zijn geen criteria.
- Het plan
Staat erin wat níet mag veranderen, en heeft elk criterium een test? Hoe grondig je kijkt, hangt af van het risico.
- Als de agent vastloopt
Na twee mislukte pogingen op hetzelfde probleem stopt de agent en vraagt hij hoe hij verder moet. Dan kies je: bijsturen, de opdracht kleiner maken of het zelf overnemen.
- De pull request
Je beoordeelt de diff, het bewijs en de uitkomst van de pipeline. Alleen een mens mag een uitzondering toestaan.
- 10 maart 2026
- De eerste commit. Sindsdien ruim 3.000 commits in één repository.
- 234 retrospectives
- En vier patroonanalyses over meerdere opleveringen heen.
- Van 8 naar 16 rollen
- Elke rol met één afgebakende taak.
- Van 27,7 naar 3,9 KB
- De instructie die elke agent als eerste leest.